اتصالات لوله گاز کاربردهای بسیار گسترده ای در صنایع گوناگون دارند. یکی از مهم ترین کاربردهای اتصالات لوله گاز برای پتروشیمی می باشد. لوله کشی گاز بسیار حائز اهمیت است به خصوص اگر در حجم بزرگ تری لازم باشد اجرا شود. هرگونه بی احتیاطی خسارت و آسیب های جبران ناپذیری به وجود می آورد بنابراین حتماً باید توسط افراد متخصص و طبق استانداردهای موجود در این زمینه انجام شود.
در ادامه نیز قصد داریم ابتدا صنعت پتروشیمی را معرفی کنیم سپس برخی از این اتصالات لوله گاز در این صنعت را بررسی کنیم.
صنعت پتروشیمی
صنعت پتروشیمی (به انگلیسی: Petrochemical industry) بخشی از صنایع شیمیایی را تشکیل می دهد که فراورده های شیمیایی را از مواد خام حاصل از نفت یا گاز طبیعی تولید می کند. البته برخی از ترکیبات شیمیایی تولید شده از نفت نیز از سایر سوخت های فسیلی از جمله ذغال سنگ یا گاز طبیعی یا منابع تجدید پذیر مانند ذرت، میوه خرما یا نیشکر به دست می آید.
امروزه فراورده های نفتی علاوه بر مصرف در زمینه سوخت وسایل نقلیه، روغن موتور و غیره در تهیه طیف گسترده ای از قطعات مورد نیاز ساخت وسایل نقلیه، نقش بسزایی را ایفا می کند. فراورده های نفتی در تهیه سوخت موشک های هدایت کننده، فضانوردها و ماهواره ها و حتی در تولید بسیاری از قطعات داخلی آن ها کاربرد حائز اهمیتی دارد. متریال اولیه اکثر داروها و حتی آنتی بیوتیک ها از ترکیبات نفتی تهیه می شود. همچنین تقریباً تمام مواد پاک کننده، باکتری کش ها و …، از مشتقات نفتی و محصولات پتروشیمی هستند.
در کل صنایع پتروشیمی، بخشی از صنایع شیمیایی است که فراورده های شیمیایی را از مواد خام به دست آمده از نفت یا گاز طبیعی تولید می کند. تا پیش از روی کار آمدن نفت به مفهوم امروزی در زندگی بشر، مواد شیمیایی مورد نیاز، بر اثر تغییر و تبدیل صنایع گیاهی و جانوری به دست می آمد. در حالی که اوایل قرن بیستم نفت خام و گاز طبیعی به عنوان متریال اولیه برای تهیه بسیاری از ترکیبات مورد نیاز بشر، اهمیت حیاتی و روز افزونی پیدا کرده است.
صنایع گوناگون پتروشیمی
نفت و مشتقات آن علاوه بر آن که در بر طرف کردن نیازهای بشر در زمینه سوخت، انرژی و الیاف نقشی بنیادی دارد، می تواند پیدایش و تکامل صنایع گوناگون مهمی را موجب شود.
درست مصادف با پالایش نفت خام، کاربرد موتورهای درون سوز جنبه عمومی به خود گرفت و میلیون ها ماشین بنزین سوز به بازار عرضه شد.
فراورده های نفتی می تواند در تهیه سوخت موشک های هدایت کننده فضانوردها و ماهواره ها و حتی در ساخت بسیاری از قطعات داخلی آن ها نقش بسزایی را ایفا کنند.
با توجه به نکاتی در بالا گفته شد قطعاً به اهمیت این صنعت پی برده اید. پتروشیمی برای بشر بسیار حیاتی و مهم است بنابراین تمام تجهیزات از جمله لوله گاز و اتصالات آن باید از بهترین متریال تهیه شده و در تولید و نصب آن تمامی استانداردهای موجود در این زمینه رعایت شود.
لوله های مورد استفاده در صنعت پتروشیمی
لوله های مورد استفاده در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی معمولاً به دو نوع لوله درز دار (جوشی) و لوله بدون درز (مانیسمان) تقسیم می شوند در ادامه به بررسی این دو نوع می پردازیم:
لوله بدون درز از طریق نورد (Rolling) یا کشش شمش تولید می شود، درحالی که لوله های جوشی از طریق رول کردن و جوش دادن دو سر ورق به وجود می آیند.
با توجه به پیچیدگی و سختی مراحل تولید و تحمل فشار کاری بالاتر، لوله های بدون درز نسبت به لوله های درزدار دارای قیمت بالاتری می باشند.
لوله های بدون درز به طور کلی کمی دچار خوردگی خواهند شد، مگر آن که در مکان هایی که دارای عوامل ایجاد خوردگی شدید هستند قرار بگیرند، در حالی که در لوله های درزدار، درز جوش بسیار زود علائم خوردگی را بروز می دهند.
اتصالات لوله گاز برای پتروشیمی
امروزه در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی انواع بسیار متنوعی از شیرآلات و اتصالات مورد استفاده قرار می گیرند. که در ادامه برخی از آن ها را بررسی خواهیم کرد.
واشر گسکت فلزی
واشر گسکت فلزی (Ring Joint Gaskets) جهت تقسیم مقدار فشار در محل های اتصال و موجب جلوگیری از آسیب در این قسمت ها می شود. همچنین از این قطعات برای جلوگیری از نشت سیالات نیز می توان استفاده کرد. این قطعات با توجه به هدفی که در این خطوط دارند برگزیده می شوند. طراحی صحیح آن ها اهمیت بسیار زیادی دارد. با توجه به تقاضای بسیار زیاد برای اتصالات صنعتی، قطعات گوناگونی چه از نظر مهندسی و طراحی و چه از نظر متریال اولیه و آلیاژهای مختلف و وجود آلیاژهای مختلف در قطعات برای سیال های گوناگون مورد استفاده قرار می گیرد.
عوامل مؤثر در انتخاب واشر
- فشار، دما و میزان خورندگی سیال
- تعداد دفعات باز و بسته کردن فلنج به منظور تعمیرات و جهت نگهداری
- ضرورت های محیطی تأثیر گذار و الزامات
- هزینه
مهره چکشی
مهره چکشی (Hammer Unions) جهت استفاده در تانکرها طراحی و ساخته شده است. برآمدگی های لبه های اتصالات مشکلی به وجود نمی آورد. اگر که این مخازن به خوبی تعبیه نشده باشند مهره چکشی می تواند بستی به شدت ضدنشت و محکم به وجود آورد.
این قطعات کلاً از سه بخش تشکیل شده اند: قسمت نرینگی، قسمت مادگی و مهره. قسمت نرینگی بخش برآمده و بلندی است که از یک سو به انتهای لوله ای که به دیواره ی مخزن متصل است جوش خورده است. لوله از قسمت مهره رد شده و به قسمت مادگی می رود.
توجه داشته باشید که طرز تنظیم و چکش کاری مهمترین بخش نصب مهره چکشی می باشد. این اتصالات باید به درستی به قسمت مادگی چکش کاری و محکم شوند. دسته بندی اتصالات صنعتی با توجه به پارامترهایی نظیر افت فشار، نشتی، نوع و ویژگی های سیال تعمیر و نگهداری و غیره تعیین خواهد شد.
نکته مهم: مهره چکشی باید به درستی و با دقت کافی به لوله چکش شده و خوب محکم شود. در غیر این صورت حوادث و آسیب های جبران ناپذیری را به همراه دارد. بنابراین این قطعات از شرکت های مورد اعتماد باید تهیه شود.
مفصل گردان
اتصال مفصل گردان (Swivel Joints) یک نوع لوله اتصال فلزی خمیده است. این مفصل با وجود یک بلبرینگ در ساختارش توانایی تحرک و چرخش دارا می باشد. این چرخش بسیار نرم بوده و اصلاً اثر منفی روی قدرت و استحکام جنس استیل لوله ندارد. با توجه به ویژگی های خاص ساختار لوله، آشفتگی جریان سیال داخل لوله، فشار و محدودیت سیالات به حداقل خواهد رسید. اگر نیاز باشد تمامی این مفصل ها قابل تعمیر در محل هستند و همچنین کاربری آن ها بسیار ساده و راحت است.
