انواع اتصالات گاز بخشی از سیستم لوله کشی ساختمان یا صنعتی را تشکیل می دهند. که در موارد تغییر مسیر، شاخه گذاری و یا برای تغییر سایز لوله استفاده می شوند.
با توجه به نوع اتصال در سیستم لوله کشی و یا کاربرد به سه نوع عمده به شرح زیر تقسیم می شوند:
اتصالات لب جوش (BW) که ابعاد و تلرنس آن ها بر اساس استاندارد طراحی ساختار مطابق با ASME B16.9 و در برخی موارد با خوردگی کم بر اساس MSS SP43 می باشد.
اتصالات ساکت ولد (SW) که در درجه های 3000-6000-9000 نسبت به استاندارد طراحی ASME B16.11 تولید می شوند.
اتصالات رزوه ای (THD) که در درجه های 2000-3000 و6000 با توجه به استانداردASME B16.11 طراحی و عرضه می شوند.
انواع اتصالات لوله گاز
برخی از انواع اصلی و پر کاربرد اتصالات گاز به شرح زیر می باشد:
- زانویی 90 درجه (LR)
- زانویی 90 درجه (SR)
- سه راهی هم اندازه (Equal Tee)
- زانویی ۴۵ درجه
- سه راهی کاهنده (Reducing Tee)
- زانویی 180 درجه (LR)
- زانویی 180 درجه (SR)
- تبدیل کاهنده هم مرکز (Concentric Reducer)
- تبدیل کاهنده غیر هم مرکز (Eccentric Reducer)
- درپوش (Cap)
انواع اتصالات لوله گاز
کاربرد اتصالات جوشی
یک سیستم لوله کشی صنعتی با اتصالات لب جوش دارای یکسری مزایا شامل موارد ذیل می باشد:
- جوش دادن اتصالات به خط لوله به معنای جلوگیری دائمی از نشت است.
- پیوستگی ساختار فلزی میان اتصالات و خط لوله موجب افزایش مقدار کشش مقاومتی سیستم لوله کشی می شود.
- سطح اتصال صاف در داخل خط لوله و اتصالات مربوطه موجب افت فشار کمتر، کاهش در هم پیچیدگی جریان سیال و کاهش خورندگی ناشی از فعالیت اکسیدگی شیمیایی و همچنین سایش و فرسایش می شود.
- در حالتی که سیستم لوله کشی به صورت جوشی باشد حداقل محیط مورد نیاز کاربرد دارد.
پخ زنی اتصالات لب جوش (Beveling)
انتهای اتصالات لب جوش برای جوشکاری پخ زده می شود، شکل این پخ متناسب با ضخامت متفاوت خواهد بود. استاندارد B16.2SASME زمینه آماده سازی و پخ زنی اتصالات لب جوش را مهیا کرده است.
این استاندارد تمامی ملزومات جهت شکل دهی خارجی و داخلی، ابعاد و تلرانس ابعادی مجاز برای پخ زنی را ارائه می دهد.
جوش دادن پخ و نیازهای استانداردی ترکیبی با بعضی استانداردهای دیگر مانند ASME B16.9 برای اتصالات و ASME B16.5 و B16.34 می باشد.
متریال اولیه و عملکرد اتصالات جوشی
متداول ترین و پر کاربردترین متریال های مورد استفاده برای ساخت اتصالات شامل کربن استیل، استنلس استیل، آلومینیوم، مس و انواع پلیمرها می باشند.
به علاوه اتصالات نیز همانند لوله ها ممکن است از داخل یا خارج و یا هر دو سطح با توجه به کاربرد و سرویس عملیاتی مورد نظر پوشش دهی شوند.
مواد و متریال اتصالات معمولاً با توجه به مواد لوله انتخاب می شود و در بیشتر موارد معادل و منطبق با متریال لوله می باشند.
مزایای اتصالات جوشی گاز
اتصالات جوشی گاز بتا گاز با هدف انجام استانداردهای کلی تعیین شده توسط موسسان از مزیت های بسیاری دارد که در ادامه به برخی از این مزایا اشاره خواهیم کرد:
- از مواد اولیه با کیفیت و استاندارد استفاده می شود.
- از ایمنی بالا برخوردار است.
- در ثانیه اتصال دارد.
- طول عمر طولانی تری دارد.
- از آلودگی گازی محیط جلوگیری می شود.
کاربرد اتصالات ساکت ولد
اتصالات ساکت ولد عموماً در خطوط انتقال فشار قوی و در سیستم های پایپینگ صنایع مختلف قابل استفاده می باشند. زیرا نیاز به اتصالاتی با دقت بالاتر و تحمل فشار بیشتر نیاز دارند از جمله:
صنایع نفت و گاز و پتروشیمی
صنایع نیروگاهی
صنایع پزشکی
سیستم های آتش نشانی
استانداردهای اتصالات ساکت ولد
اتصالات ساکت ولد کربن استیل
استاندارد این اتصالات بر طبق: ASTM A234 WPB, WPC, ASTM A105 می باشد.
اتصالات فولاد آلیاژی ساکت ولد
استاندارد این نوع از اتصالات طبق: ASTM A234 WP5, WP9, WP11, WP221, WP91 می باشد.
اتصالات ساکت ولد استنلس استیل
استاندارد این اتصالات نیز مطابق: ASTM A403 WP304/304L , WP316/316L, ASTM A182 می باشد.
انواع اتصالات ساکت ولد
همانند اتصالات جوشی، اتصالات ساکت ولد نیز انواع مختلفی دارند که عبارت اند از:
- زانویی
- سه راهی
- کپ
- تبدیل
- بوشن کامل
- نیم بوشن
- بوشن تبدیل
- مهره ماسوره
مزایا و معایب اتصالات ساکت ولد
مزایا:
- جهت استفاده از این اتصالات احتیاجی به پخ زدن لوله و آماده سازی آن برای جوشکاری نیست.
- با توجه به فضای فرو رفتگی اتصالات ساکت ولد، نیازی به استفاده از ابزار مخصوص برای هم راستا کردن لوله با اتصال ندارد.
- اتصالات ساکت ولد به طوری است که جوشکاری آن کمترین آسیب را به لوله وارد می کند.
- اتصالات ساکت ولد از نظر اقتصادی بسیار به صرفه تر از اتصالات جوشی هستند.
معایب:
- کارشناس جوشکاری اتصالات ساکت ولد باید از محیط 1/6 میلی متری بین اتصال ساکت ولد و انتهای لوله مطلع باشد.
- گپ های انبساطی در سیستم ساکت ولد موجب افزایش خوردگی خواهد شد. بنابراین این اتصالات برای کاربردهای رادیواکتیو و خورنده اصلاً انتخاب مناسبی نیست.
- گپ های ایجاد شده موجب رسوب گیری شده و تمیز کردن آن ها را مشکل می کند و آن ها را برای کاربردهایی با فشار هیدروستاتیک خیلی بالا در صنایع غذایی نامناسب می کند.
اتصالات رزوه ای
شاید بهتر باشد بدانید که اتصالات جوشی بسیار ارزان تر از اتصالات رزوه ای است! نکته اینجاست که چرا باید از رزوه ای استفاده کنیم؟! جواب این سوال کاملاً مشخص است.
با توجه به این که قیمت اتصالات جوشی ارزانتر است اما برای نصب و راه اندازی نیاز به متخصص و کارشناس در این زمینه را دارد که باید عمل جوشکاری را انجام دهد و جوش آب بندی باشد. اگر لوله های جوشی شکسته یا دچار هرگونه آسیب شود مجددا نیاز به حضور نیروی متخصص با لوازم و تجهیزات مخصوص است. توجه داشته باشید که لوله های رزوه ای پلی اتیلن اصلاً مناسب استفاده در اندازه های بزرگ نیستند و بهتر است از مدل های دیگری برای سایزهای بزرگ استفاده شود. برای نگه داشتن لوله ها و همین طور فرآیندی که موجب شود حرکت لوله ها به حداقل برسد نیاز است که از اسپیلت استفاده شود.
انواع اتصالات رزوه ای
به طور کلی اتصالات رزوه ای شامل موارد زیر هستند:
اتصال نر و ماده
اتصال فلنج دار
رابط پلی اتیلن
سه راه مساوی
زانو مساوی
زانو نر و ماده
سه راه نر و ماده
درپوش انتهایی و سه راه تبدیل است.
جنس اتصالات رزوه ای
جنس این نوع اتصالات اغلب از پلی اتیلن تولید می باشد. که همانند پیچ و مهره در هم محکم می شوند. پلی اتیلن جز دسته ای از گرما نرم ها است که از طریق پلیمریزاسیون گاز اتیلن (C2H4) حاصل می شود.