سال هاست که از فولاد و انواع فلزات به دلیل استحکام و دوام بالایی که دارند برای ساخت لوله و انواع اتصالات فلزی استفاده می شود. در این مقاله قصد داریم درباره اتصالات لوله گاز فلزی صحبت کنیم.
چرا اتصالات لوله گاز فلزی حائز اهمیت هستند؟
یکی از صفات آن ها این است که فولاد مقاومت بالایی در برابر حرارت دارد و این ویژگی باعث شده است تا محبوبیت بیشتری در ساخت لوله ها و اتصالات کسب کند. لوله و اتصالات فلزی به طور گسترده ای در کاربری های صنعتی و خانگی مورد استفاده قرار می گیرند که برخی از کاربردهای آن ها عبارت اند از: انتقال آب و گاز، سیستم های اطفاء حریق و غیره.
از آن جایی که اتصالات فلزی به زنگ زدن تمایل دارند در ساخت آن ها از ترکیب مواد دیگر هم استفاده می شود تا دوامشان بیشتر شده و در برابر اکسید شدن مقاومت بالاتری از خود نشان دهند.
درجه فولاد
هنگام خرید اتصالات فلزی باید توجه داشته باشید که چه گِرید فولادی را خریداری می کنید. گریدهای فولاد بسته به نوع کاربری متفاوت می باشند. اتصالات باید حتماً توسط سازمان های استاندارد درجه بندی شده باشند. باید حتماً قطر داخلی اتصالات را بررسی کنید تا متناسب با کاربری و نیاز شما باشند.
مهم ترین اتصالات فلزی
اتصالات فلزی با توجه به فشار کاری سیستم و نوع لوله و شیرآلات به کار برده می شوند. مهم ترین آن ها عبارت اند از: اتصالات سیاه بدون درز (مانیسمان)، اتصالات سیاه درزدار، اتصالات دنده ای گالوانیزه، اتصالات دنده ای سیاه، اتصالات فشار قوی دنده ای، اتصالات فشارقوی ساکت ولد (Socket weld).
اتصالات مانیسمان
این نوع از اتصالات فلزی به صورت جوشی متصل می شوند و به همراه لوله مانیسمان و درزدار مورد استفاده قرار می گیرد، همچنین آلیاژ آن ها طبق استاندارد ASTM A234 WPB و استاندراد ابعادی آن طبق ASME B16.9 می باشد که در فرآیند ساخت آن ها از هیچ نوع درز جوشی استفاده نمی شود. این اتصالات مناسب برای سیستم های دما و فشار بالا می باشد. اتصالات مانیسمان در ضخامت های متفاوت از جمله اتصالات مانیسمان رده ۴۰،SGP و STD و… در بازار موجود می باشند.
اتصالات فشار قوی
اتصالات فلزی فشار قوی دارای دو نوع دنده ای و ساکت ولد می باشند. نوع دنده ای آن نسبت به اتصالات دنده ای گالوانیزه فشار و دمای بسیار بالاتری را تحمل می کند. آلیاژ ساخت این اتصالات فلزی طبق استاندارد ASTM A105 و استاندارد ابعادی آن ها طبق ASME B16.11 می باشد.
این اتصالات در صنایع زیادی کاربرد دارد. این اتصالات در صنایعی مانند کارخانه های صنعتی، صنایع بادی فشار بالا، صنایع هیدرولیکی و صنایع نفت و گاز و پتروشیمی و دیگر صنایع مورد استفاده قرار می گیرد. در صنایع نفت و گاز بیشتر از نوع اتصالات ساکت ولد استفاده می شود.
انواع اتصالات فشار قوی
زانو 90 درجه
زانو 45 درجه
سه راه مساوی
سه راه تبدیلی یا کاهنده
در پوش یا کپ
چهار راه فشار قوی
مغزی
تردولت
ولدولت
مهره ماسوره
اتصالات سیاه درزدار
همانند اتصالات بدون درز یا مانیسمان، این نوع از اتصالات فلزی به صورت جوشی به کار می رود و تفاوت آن با مانسیمان در فرآیند ساخت آن ها می باشد. این اتصالات با استفاده از روش قالب و با درز جوش در بدنه آن ها ساخته می شود که مقاومت آن در برابر فشار و دما نسبت به اتصالات بدون درز بسیار پایین تر است.
اتصالات دنده ای گالوانیزه: این نوع از اتصالات به صورت رزوه ای بوده و اتصال آن به لوله های گالوانیزه می باشد، سطح این اتصالات به صورت گالوانیزه بوده و مناسب برای مناطقی می باشد که رطوبت زیادی دارند و احتمال زنگ زدگی، اکسید شدن و خوردگی آن بسیار بالا می باشد.
مواد مورد استفاده در اتصالات فلزی
اتصالات فلزی لوله کشی از نظر متریال به سه دسته زیر تقسیم بندی می شوند:
1. اتصالات فلزی استنلس استیل
2. اتصالات فلزی کربن استیل (اتصالات سیاه)
3. اتصالات فلزی فولاد آلیاژی
کاربرد اتصالات فلزی صنعتی
1. اتصالات فلزی در خطوط نفت و گاز
2. اتصالات فلزی در ساختمان
3. اتصالات فلزی در صنایع غذایی و دارویی
4. اتصالات فلزی در نیروگاه ها
5. اتصالات فلزی در سیستم های آتش نشانی
6. اتصالات فلزی لوله آب و فاضلاب
چطور یک اتصال فلزی را توصیف کنیم؟
وقتی شما سفارشی از اتصالات فلزی لوله را تهیه می کنید، توصیفتان از اتصالات مورد درخواست باید این گونه باشد:
فرضا زانویی 90 درجه شعاع بلند یا سه راهی مساوی کربن استیل، سه راهی تبدیلی و… به همراه مشخصات کامل شامل، استانداردهای متریالی و ابعادی، قطرها، ضخامت دیواره اتصالات و…پس از آن می توان فهمید دقیقاً به دنبال چه می گردید.
زانویی فلزی چیست؟
زانویی فلزی قطعه ای کلیدی در سیستم های لوله کشی است و در انواع زانویی درزدار، زانویی مانیسمان، زانویی ساکت ولد و زانویی دنده ای تولید و به منظور تغییر جهت جریان در سیستم های لوله کشی مورد استفاده قرار می گیرد.
انواع زانویی فلزی از نظر متریال
زانویی فلزی از نظر متریال به انواع زانویی استنلس استیل، زانویی کربن استیل و زانویی فولاد آلیاژی تقسیم بندی می شوند.
تقسیم بندی زانویی فلزی از نظر زاویه
زانویی فلزی از نظر زاویه تغییر جهت جریان دارای زانویی 45 درجه، زانویی 90 درجه و زانویی 180 درجه به صورت متداول، زانویی 60 درجه، زانویی 35 درجه و زانویی 120 درجه به صورت موردی تولید و به بازار عرضه می شود.
تقسیم بندی زانویی از نظر شعاع خم
براساس شعاع منحنی، زانویی فلزی می تواند به صورت زانویی شعاع بلند و زانویی شعاع کوچک تقسیم بندی شود.
در زانویی شعاع بلند، شعاع زانویی برابر است با 1/5 برابر قطر زانویی (R=1.5D) و در زانویی شعاع کوچک شعاع زانویی برابر با قطر زانویی (R=1D) می باشد و بیشتر در فشارهای کاری پایین و مکان هایی که فضای کافی وجود ندارد مورد استفاده قرار می گیرد.
در نوع زانویی جوشی، زانویی کاهنده یا زانو تبدیلی و در اصطلاح بازاری زانو شیپوری وجود دارد که اندازه قطر سر کوچکتر 1/5 برابر کمتر از اندازه قطر سر بزرگتر است.
کاربرد زانویی فلزی چیست؟
زانویی فلزی نوعی از اتصالات فلزی لوله کشی محسوب می شود که ما بین دو لوله قرار می گیرد. نقش عمده زانویی فلزی تغییر جهت جریان در زوایای مختلف است. ساده ترین راه به منظور اتصال لوله به زانویی فلزی روش جوشکاری است. اتصالات فلزی لوله کشی نسبت به سایر اتصالات فلزی صنعتی عمدتاً در سیستم های با فشار و دمای کاری بالا کاربرد دارند.